شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی به توافق نرسيد

بيانيه پايانی و پايانی مبهم

 

کامبيز توانا: روزنامه شرق

جلسه روز پنج شنبه آژانس بين المللی انرژی اتمی که قرار بود به رای گيری درباره قطعنامه نهايی در مورد ايران اختصاص يابد، بدون هيچ گونه نتيجه ای پايان يافت. روز گذشته هم در حالی جلسه شورای حکام آژانس بين المللی انرژی اتمی پشت درهای بسته ادامه يافت که نمايندگان هيات آمريکا به شدت با ملايم کردن لحن قطعنامه مخالفت کردند.

به گزارش آسوشيتدپرس قطعنامه ای شديداللحن که آمريکا آن را تنظيم کرده، مورد حمايت آمريکا، استراليا، کانادا و کشور های اروپايی است و بيانيه ای که به تاز گی توسط غيرمتعهدها ارائه شده را رد کردند و آن را بسيار «ملايم» توصيف کردند.

گره کور حاصل شده در شورای حکام، در حال حاضر آمريکا را در يک طرف و ۱۳ کشور عضو جنبش غيرمتعهد ها را در سويی ديگر قرار داده و کانادا و استراليا به عنوان حاميان آمريکا به رايز نی در اين باره مشغول هستند.

در حال حاضر آژانس انرژی اتمی سه روز بيشتر از زمان مقرر را به پرونده ايران اختصاص داده و پرونده ليبی را با اجماع کامل بسته و به شورای امنيت ارائه کرده است. کنث بريل، نماينده آمريکا در شورای حکام گفت: «ما ليبی را مورد تشويق قرار می دهيم، تا سرمشق خوبی برای کشور هايی باشد که با پشت هم اندازی و تغيير مداوم گزارش های خود همکاری لازم و مناسب را با آژانس انجام نمی دهند.» وی اظهار اميدواری کرد که ديگر کشور ها نيز با الگو قرار دادن ليبی، تشويق شوند تا به همکاری بيشتر با آژانس بپردازند.

در حال حاضر به نکته تاريک ديپلماسی ايران باز می گرديم و مشخص نيست چرا مقامات ايران همواره به کمک متحدين و دوستان تاکيد دارند ولی کشورهايی که عادی ترين روابط را با ايران دارند، به مانند خصم چندين ساله در آژانس بين المللی انرژی اتمی عمل می کنند. هر چند زمان بيانيه پيشين و تشکيل «گروه پنج» (آمريکا، ژاپن، نيوزلند، استراليا و کانادا) که مخالف ايران عمل می کرد، بيشتر اين کشورها اعلام کردند که حامی ايران هستند، ولی دوباره استراليا، کانادا، به حمايت از آمريکا پرداخته اند. از آن مجهول تر، حمايت جدی سه کشور اروپايی (فرانسه، آلمان و انگليس) از بيانيه آمريکا است. در حال حاضر، نياز اطلاع رسانی در خصوص مذاکرات تهران به چشم می خورد تا مشخص شود به چه دليل سه وزير خارجه اروپايی به ايران آمدند و ايران پروتکل را امضا کرد، ولی در حال حاضر هيچ حمايتی از سوی اين سه کشور اروپايی به ايران نمی شود.

نمايندگان آمريکايی اعلام کردند که حاضر نيستند ذره ای اعتدال را درباره بيانيه خود در پيش بگيرند. به گزارش پايگاه خبری ايندولينک (lndo link) با اعلام اين خبر افزود: «نمايندگان آمريکايی معتقدند تا به حال هر چه نرمش درباره ايران انجام شده، خطا بوده و بايد يک بار هم که شده به طور جدی با اين قضيه برخورد کرد.» فضای سياسی داخلی ايران نيز تحت اين فشار ها واکنش های متفاوتی داشت و صحبت های وزرای خارجه و دفاع ايران نيز نشانگر همين امر بود. در پی اين فضا بود که رئيس جمهوری ايران در گفت وگو با رئيس جمهور روسيه سعی کرد، حداقل کمی حمايت ديپلماتيک در اين فضا به دست آورد و گويا قفل فعلی در شورای حکام نتيجه همين کار است. در حال حاضر چين، روسيه و ۱۳ کشور عضو جنبش غيرمتعهد ها با بيانيه آمريکا مخالفت می کنند وهنوز نتيجه ای گرفته نشده است.

اين فضا مقارن با تصميم گيری بوش درباره تحريم های ايران بود و بوش در بيانيه ای با اشاره به مشارکت کمتر ايران با آژانس، تحريم هايی که توسط کلينتون در ۱۵ مارس ۱۹۹۵ شروع شده بود را به مدت يک سال ديگر تمديد کرد. در همين حال رويترز در گفت وگويی با ديويد ساتر فيلد، مشاور وزير خارجه آ مريکا اعلام کرد که ايران مبالغ حمايت خود از گروه های مبارز لبنانی و فلسطينی را افزايش داده است.

ساتر فيلد گفت: «مبلغ ارسالی امسال بسيار بالاست که به گروه هايی چون حزب الله لبنان و جهاد اسلامی فلسطين پرداخت شده است». فضای فعلی در آمريکا به نحوی مورد شانتاژ قرار گرفته تا از اقدام آمريکا در آ ژانس حمايت شود. اين در حالی است که ايران با حمايت کشور های جنبش غيرمتعهد ها، سعی دارند حداقل دو يا سه واژه تند در بيانيه پايانی را تغيير دهند. يکی از ديپلمات های غربی در اين باره در گفت وگو با آ سوشتيدپرس گفت: «هر چند ايرانی ها عنوان می کنند که غنی سازی اورانيوم را متوقف کرده اند ولی تحقيقات انجام شده بر روی نمونه های اخذ شده در ايران نشان می دهد که اورانيوم در حدود ۹۰ درصد غنی شده که به راحتی نمی توان از آن گذشت.»

به گزارش خبرگزاری فرانسه، برخی از بازرسان آژانس با حضور در آژانس از گزارش خود دفاع کرده و اعلام کردند نمونه های گرفته شده نشان می دهد که بين ۸۰ تا ۹۰ درصد از اورانيوم به دست آمده غنی سازی شده است. بالاترين نمونه گرفته شده نشان می دهد که اورانيوم ۹۰ درصد با ايزوتوپ ۲۳۵ به دست آمده است. يکی از ديپلمات های غربی در اين باره اعلام کرد که قبلا نيز اين گزارش ها به آژانس رسيده بود ولی در کل، در حدی نيست که موجبات نگرانی تازه ای را فراهم کند.

کارشناسان اعلام کرده اند که برای ساخت بمب اتمی به ۲۱ کيلوگرم اورانيوم ۲۳۵ و با غنی سازی بالای ۸۰ درصد نياز است. در حال حاضر در ايران فقط چند نمونه از قطعات سانتريفوژ پی _ ۲ و مقدار کمی اورانيوم با غنی سازی ۹۰ درصد به دست آمده است. محور مناقشات فعلی نيز بر همين فضا مستقر شده است. هر يک از واژه های مورد استفاده در بيانيه پايانی منتهی به عملکرد خاصی از سوی آژانس می شود، به عنوان مثال اگر واژه «نقض» به کار گرفته شده، معادل اعمال تحريم بر ايران است. تلاش فعلی از سوی ايران بر اين جهت متمرکز شده که واژه های مورد استفاده در بيانيه پايانی به نوعی تلطيف شود که ايران با مشکل جدی مواجه نشود. با وضعيت فعلی می توان گفت که حداقل دستور های دبير شورای عالی امنيت ملی ايران مبتنی بر ختم پرونده ايران در گوشه ای بايگانی شده و حالا بايد بازگرديم و ببينيم بين حسن روحانی و سه وزير خارجه فرانسه، آلمان و انگليس چه گذشته که در حال حاضر هيچ نتيجه مثبت و مستمری در برنداشته و حتی به نقطه ضعف نيز تبديل شده است.

به گزارش ايلنا، موضع حسن روحانی پس از بيانيه روشن خواهد شد و دبير شورای عالی امنيت ملی در اين باره گفت که موضع خود را پس از تصويب قطعنامه نهايی اعلام خواهد کرد و اضافه کرد: «ايران تلاش دارد با کمک نمايندگان کشور های غيرمتعهد و اروپايی عضو شورای حکام، قطعنامه ای صادر شود که مورد قبول ايران باشد.» اين در حالی است که اروپايی ها در کنار آمريکا، اصرار دارند که قطعنامه آ مريکا تصويب شود.